نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص چگونه است؟

آبان 13, 1397
تحریریه مشهور
نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص چگونه است؟Reviewed by تحریریه مشهور on Nov 4Rating: 5.0نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص چگونه است؟430 00 430 - 021 مشاوره رایگان نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص و تنظیم صورتجلسه مربوط و ثبت آن در اداره ثبت شرکت ها توسط کارشناسان موسسه حقوقی مشهور

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

 

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص از مواردی است که ممکن است در طول حیات یک شرکت سهامی خاص بارها و بارها اتفاق بیفتد و به دلیل حساسیت های خاصی که دارد، دارای اهمیت بسزایی است.

 

طبق رویه معمول و جاری، بسیاری از شرکت های سهامی (علی الخصوص شرکت های سهامی خاص) فاقد دفتر ثبت سهام و همچنین فاقد برگ سهم هستند که این موضوع مالکیت اشخاص را در چنین شرکت هایی با مخاطرات بسیاری مواجه می سازد.

 

جهت جلوگیری از این مخاطرات و مشکلات و برای اطلاع هرچه بیشتر سهامداران شرکت سهامی و افرادی که تصمیم به خرید و یا فروش سهام شرکت سهامی خاص دارند، در این مقاله ضمن تعریف سهام و آشنایی با انواع سهام و نکات مهم آن ها، به توضیح چگونگی نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص و مدارک مورد نیاز جهت ثبت آن در اداره ثبت شرکت ها می پردازیم.

 

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

تعریف سهام

 

با توجه به تعریفی که ماده ۲۴ لایحه اصلاحی قانون تجارت از سهام ارائه نموده است، باید بگوئیم سهم قسمتی از سرمایه شرکت سهامی (اعم از سهامی خاص و سهامی عام) است که مشخص کننده میزان مشارکت و تعهدات و منافع صاحب آن در شرکت سهامی است و ورقه سهم، سند قابل معامله ای است که نماینده تعداد سهامی است که صاحب آن در شرکت سهامی دارد.

 

در واقع کل سرمایه شرکت به قطعات سهام تقسیم می شود و جمع مبلغ اسمی سهام در شرکت سهامی، معرف سرمایه شرکت فوق است.

 

طبق ماده ۳۲ لایحه اصلاحی قانون تجارت، مبلغ اسمی سهام و همچنین قطعات سهام، در صورت تجزیه باید متساوی باشد.

 

نکته: کلمه سهام مخصوص شرکت های سهامی اعم از سهامی خاص و سهامی عام است و در سایر شرکت ها مانند شرکت با مسئولیت محدود، شرکت تعاونی، شرکت تضامنی و غیره، بجای آن از عبارت “سهم الشرکه” استفاده می شود.

 

از همین رو است که در شرکت سهامی خاص به شرکاء شرکت، “سهامدار” گفته می شود و در شرکت هایی مانند شرکت با مسئولیت محدود، تعاونی، تضامنی و غیره، به شرکاء شرکت، “صاحبان سهم الشرکه” گفته می شود.

 

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

انواع سهام

 

مطابق با لایحه اصلاحی قانون تجارت و همچنین با استناد به قانون اجرای سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام، سهام شرکت دارای دو نوع کلی “سهام با نام” و “سهام بی نام” است ولی انواع دیگری از سهام وجود دارد که زیر مجموعه این دو نوع کلی قرار می گیرند و برای آشنایی هرچه بیشتر شما عزیزان، آن ها را برایتان شرح می دهیم:

 

الف) سهام بی نام

 

طبق ماده ۳۹ لایحه اصلاحی قانون تجارت، سهام بی نام سهمی است که به صورت سند در وجه حامل تنظیم می شود و هر شخصی که آن را در اختیار داشته باشد، مالک این نوع سهم شناخته می شود، مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. همچنین نقل و انتقال سهام بی نام به صرف قبض و اقباض صورت می گیرد و نیاز به رعایت تشریفات خاصی ندارد.

 

نکات مهم سهام بی نام

 

۱- در شرکت های سهامی اعم از سهامی خاص و سهامی عام، هیچ منعی برای “بانام” بودن تمام سهام شرکت وجود ندارد ولی تمام سهام هیچ یک از شرکت های سهامی نمی تواند “بی نام” باشد

 

زیرا اعضای هیات مدیره شرکت های سهامی مکلف اند به تعداد مقرر در اساسنامه و یا به تعدادی که بعدا مجمع عمومی فوق العاده شرکت تعیین می نماید، دارای سهام وثیقه باشند که این سهام مطابق با ماده ۱۱۴ لایحه اصلاحی قانون تجارت، حتما باید بانام باشد و همانطور که از نام آن پیداست، چنین سهامی، وثیقه عملکرد مدیران شرکت است و برای جبران خسارات ناشی از تقصیرات احتمالی مدیران شرکت در نظر گرفته می شود و همچنین لازم به ذکر است که این نوع سهام غیر قابل انتقال است و تا زمان ارائه مفاصا حساب دوران تصدی مدیران در شرکت، در صندوق شرکت به عنوان وثیقه و ضمانت باقی خواهد ماند

 

۲- برخی شرکت های سهامی عام، به منظور رعایت هرچه بیشتر حقوق صاحبان سهام و همچنین به منظور رعایت و حفظ نظم عمومی، نمی توانند هیچگونه سهام بی نامی داشته باشند. مانند: بانک ها، شرکت های بیمه، انبارهای عمومی و شرکت های هواپیمایی

 

ب) سهام بانام

 

 برگرفته از ماده ۴۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت، سهام با نام همانطور که از اسم آن پیداست، سهامی است که مالک آن مشخص و معین است و چنین سهامی جزء دارایی های شخصی است که سهام فوق، در دفتر سهام شرکت به نام وی به ثبت رسیده باشد.

 

نکات مهم سهام بانام

 

۱- مطابق ماده ۴۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت، نقل و انتقال سهام بانام، باید در دفتر سهام شرکت به ثبت برسد و انتقال دهنده یا وکیل یا نماینده قانونی او باید انتقال را در دفتر انتقال سهام امضاء کند

 

۲- بر اساس ماده قانونی فوق الذکر، در مواردی که تمامی مبلغ اسمی سهام بانام پرداخت نشده باشد و شخص دارنده تصمیم به انتقال آن را داشته باشد، باید نشانی کامل انتقال گیرنده نیز در دفتر ثبت سهام شرکت قید شود و به امضاء انتقال گیرنده یا وکیل یا نماینده قانونی او برسد

 

۳- چنانچه نقل و انتقال سهام با نام بر خلاف تشریفات ماده لایحه اصلاحی قانون تجارت (مذکور در دو بند قبلی) و همچنین بر خلاف اساسنامه شرکت انجام بگیرد، از نظر شرکت و اشخاص ثالث فاقد اعتبار است و در نتیجه صاحب چنین سهمی از برخی از مهمترین حقوق خود محروم خواهد ماند و درست در چنین مواردی است که سهامداران شرکت و همچنین خود شرکت با چالش ها و مشکلات مهم و بزرگی مواجه می شوند

 

لذا برای پیشگیری از بروز چنین مشکلاتی و همچنین برای انجام دقیق تمامی موارد قانونی مربوط به نقل و انتقال سهام شرکت سهامی خاص و نقل و انتقال سهام شرکت سهامی عام، با کارشناسان و وکلای موسسه حقوقی مشهور در تماس باشید

 

۴- چنانچه اشخاص محجور و یا اشخاص صغیر در زمره سهامداران شرکت وجود داشته باشند، به منظور حفظ هرچه بهتر حقوق آن ها، باید سهامشان حتما از نوع بانام باشد

 

پ) سهام ممتاز

 

مطابق با تبصره ۲ ماده ۲۴ لایحه اصلاحی قانون تجارت، سهام ممتاز سهامی است که با رعایت مقررات قانون تجارت، دارای مزایای خاص و ویژه ای باشد. مانند آنکه به دارنده چنین سهامی سود بیشتری تعلق بگیرد، برای دارنده چنین سهامی حق رای بیشتری در مجامع عمومی قائل شوند، اعضاء هیات مدیره و یا مدیر عامل شرکت صرفا از بین دارندگان سهام ممتاز انتخاب شوند، دارندگان سهام ممتاز دارای حق تقدم خرید سهام جدید شرکت باشند، دارندگان سهام ممتاز در صورت انحلال شرکت دارای حقوق و مزایای بیشتری نسبت به سایرین باشند، دارندگان چنین سهامی امکان استفاده ویژه از اموال، دارایی ها و املاک شرکت داشته باشند و امتیازاتی از این دست.

 

نکات مهم سهام ممتاز

 

۱- در نظر گرفتن سهام ممتاز یا توسط مجمع عمومی موسسین شرکت و در هنگام تنظیم و تصویب اساسنامه شرکت صورت می گیرد که در اساسنامه شرکت و همچنین در روزنامه رسمی ثبت تاسیس شرکت و روزنامه کثیرالانتشار مربوط به آگهی های شرکت منعکس و قابل مشاهده است و یا بعدا توسط مجمع عمومی فوق العاده شرکت تصمیم گیری و تصویب می شود که این موضوع در روزنامه رسمی ثبت تغییرات شرکت و روزنامه کثیرالانتشار مربوط به آگهی های شرکت قابل مشاهده است

 

۲- امتیازات مربوط به سهام ممتاز و همچنین نحوه و تشریفات مربوط به استفاده از امتیازات مربوط به سهام ممتاز، باید به صورت کاملا واضح قید شود

 

۳- هر گونه تغییری در امتیازات وابسته به سهام ممتاز باید یا به تصویب مجمع عمومی فوق العاده شرکت برسد و یا با جلب موافقت دارندگان نصف به علاوه یک این گونه سهام انجام بگیرد

 

۴- در شرکت های سهامی عامی که در بورس پذیرفته شده اند، معمولا سهام ممتاز وجود ندارد و بیشتر سهام شرکت های سهامی عام پذیرفته شده در بورس از نوع سهام بانام و عادی است

 

۵- برگرفته از تبصره ۲ ماده ۲۴ لایحه اصلاحی قانون تجارت، فقط بخشی از سهام شرکت می تواند از نوع سهام ممتاز باشد و نا گفته پیداست که اگر برای تمام سهام یک شرکت، امتیازاتی یکسان در نظر گرفته شود، چنین سهامی به دلیل آنکه مزیتی خاص و انحصاری ندارد، اساسا به کار بردن وصف ممتاز برای آن بی معنی و اصطلاحا سالبه به انتفاع موضوع است

 

۶- دلیل اختصاص سهام ممتاز ممکن است مواردی همچون دانش شخص مورد نظر، تخصص خاص و ویژه در اموری همچون تجارت، داشتن اعتبار و روابط خاص، داشتن فکر و ایده ای ناب و اختراع و مواردی از این دست باشد

 

به همین دلایل است که اختصاص سهام ممتاز به صاحب آن در اکثر موارد جنبه فردی دارد و به جهت آنکه قائم به شخص است، با فوت شخص و یا انتقال آن، امتیازات مربوط به آن از بین می رود و اینگونه سهام به سهام عادی تبدیل می شوند که معمولا این موارد مهم در اساسنامه شرکت یا در صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده ای که سهام ممتاز را تصویب می نماید ذکر می گردد.

 

از آنجائیکه احراز از بین رفتن امتیازات مربوط به سهام ممتاز، برای ادارات ثبت شرکت ها و موسسات غیر تجاری غیر ممکن است، کارشناسان و وکلای موسسه حقوقی مشهور توصیه می نمایند در چنین مواقعی و به منظور جلوگیری از بروز مشکلات حقوقی احتمالی، این موضوع را با تشکیل مجمع عمومی فوق العاده و تصویب این مجمع و با اصلاح اساسنامه به اطلاع مرجع ثبتی برسانید.

 

ت) سهام وثیقه

 

سهام وثیقه که به نام سهام وثیقه مدیران نیز شناخته می شود، صرفا در مورد اعضاء هیات مدیره شرکت های سهامی وجود دارد و از این نوع سهام در مواد ۱۱۴ و ۱۱۵ لایحه اصلاحی قانون تجارت نام برده شده است.

 

نکات مهم سهام وثیقه

 

۱- هیات مدیره شرکت های سهامی صرفا باید از بین سهامداران شرکت انتخاب شوند و به منظور وجود تضمینی برای جبران خساراتی که ممکن است از سوء مدیریت و تقصیرات مدیران شرکت وارد شود، در نظر گرفته می شود

 

۲- سهام وثیقه الزاما از نوع سهام بانام است و قابل نقل و انتقال نیست

 

۳- زمانی که مدیر یا مدیران شرکت مفاصا حساب دوران تصدی و مدیریت خود در شرکت را ارائه ننمایند، سهام وثیقه در صندوق شرکت به عنوان وثیقه و ضمانت باقی خواهد ماند

 

ث) سهام مدیریتی

 

مطابق با بند ۶ از ماده ۱ قانون اجرای سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام، سهام مدیریتی مقدار سهامی از یک شرکت است که دارنده آن، طبق اساسنامه شرکت اختیار تعیین حداقل یک عضو را در هیات مدیره شرکت دارد.

 

ج) سهام کنترلی

 

مطابق با بند ۷ از ماده قانونی مذکور در بند قبلی، سهام کنترلی حداقل سهامی است که دارنده آن نیاز دارد تا بوسیله آن بتواند اکثریت اعضاء هیات مدیره شرکت را انتخاب نماید تا از این طریق هدایت و کنترل شرکت را به اشخاصی که خودش می خواهد بسپارد.

 

تشریفات قانونی مربوط به نقل و انتقال سهام

 

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

تشریفات نقل و انتقال سهام با نام و بی نام با یکدیگر متفاوت است که در ذیل هر دو را بررسی می نماییم:

 

الف) تشریفات نقل و انتقال سهام بی نام

 

بر اساس ماده ۳۹ لایحه اصلاحی قانون تجارت، سهام بی نام بصورت سند در وجه حامل تنظیم می شود و شخصی که آن را در اختیار دارد، مالک و صاحب آن محسوب می شود، مگر خلاف آن ثابت شود، لذا نقل و انتقال سهام بی نام به صرف قبض و اقباض صورت می گیرد و نه نیاز به تصویب مجمع خاصی دارد و نه نیاز به ثبت در مرجع ثبت شرکت ها دارد و بنابر این باید گفت که نقل و انتقال سهام بی نام هیچگونه تشریفاتی ندارد.

 

 ب) تشریفات نقل و انتقال سهام بانام

 

مطابق ماده ۴۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت، نقل و انتقال سهام بانام باید در دفتر ثبت سهام شرکت به ثبت برسد و انتقال دهنده یا وکیل یا نماینده قانونی وی باید انتقال را در دفتر مذکور امضاء کند.

 

همچنین در مواردی که تمامی مبلغ سهم مورد نقل و انتقال، پرداخت نشده باشد، باید آدرس کامل انتقال گیرنده نیز در دفتر ثبت سهام شرکت قید شود و به امضاء انتقال گیرنده یا وکیل یا نماینده قانونی او برسد.

 

در صورتی که نقل و انتقال سهام با نام مطابق با تشریفات فوق الذکر انجام نشود، علی الخصوص آنکه در دفتر ثبت سهام شرکت ثبت نشود، چنین نقل و انتقالی در مقابل شرکت و اشخاص ثالث قابل استناد نیست، اما این غیر قابل استناد بودن به معنای باطل بودن معامله نقل و انتقال سهام نیست بلکه بین طرفین کاملا معتبر است و خریدار می تواند با مراجعه به دادگاه حقوقی، الزام فروشنده را جهت انجام تشریفات رسمی نقل و انتقال سهام شرکت، از دادگاه درخواست نماید.

 

آیا نقل و انتقال سهام نیاز به موافقت سهامداران دیگر دارد؟

 

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص | نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

برای پاسخ به این سوال باید بین شرکت سهامی خاص و سهامی عام قائل به تفکیک شویم که در ادامه شرایط را در هر دو شرکت بررسی می نماییم:

 

الف) شرکت سهامی عام

 

مطابق با ماده ۴۱ لایحه اصلاحی قانون تجارت، در شرکت سهامی عام، نقل و انتقال سهام نمی تواند مشروط به موافقت مدیران یا مجامع عمومی صاحبان سهام بشود.

 

بنابراین در مورد شرکت سهامی عام، حتی اگر در اساسنامه شرکت و یا در قرارداد جداگانه، نقل و انتقال مشروط به کسب موافقت مدیران یا مجامع عمومی شود، چنین شرطی بلا اثر است و دارندگان سهام می توانند بدون کسب موافقت مدیران و یا مجامع عمومی، نسبت به نقل و انتقال آن اقدام نمایند.

 

ب) شرکت سهامی خاص

 

در مورد شرکت سهامی خاص، قانون ساکت است و هیچ مقرره خاصی در مورد آن وجود ندارد، اما با توجه به رویه عملی موجود در اداره ثبت شرکت ها که البته توسط دادگاه ها نیز مورد قبول است و همچنین با توجه به نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه به شماره ۷/۶۷۵۴ مورخ ۱۳۷۳/۱۰/۱، نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص می تواند با قید در اساسنامه شرکت مشروط به موافقت مدیران شرکت و یا مجمع عمومی صاحبان سهام گردد و قانونی که این موضوع را منع کرده باشد وجود ندارد.

 

بنابر این در مورد شرکت سهامی خاص، چنانچه شرکاء تصمیم داشته باشند که نقل و انتقال سهام را مشروط به موافقت مدیران و یا مشروط به موافقت مجامع عمومی باشد، می توانند این موضوع را در اساسنامه شرکت قید نمایند و یا چنانچه این موضوع در اساسنامه شرکت وجود نداشته باشد، با تشکیل مجمع عمومی فوق العاده این موضوع مورد مشورت و تصمیم گیری قرار بگیرد و با تصویب مجمع عمومی فوق العاده شرکت و اصلاح ماده مربوطه در اساسنامه، از این پس نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص مشروط به موافقت مدیران شرکت و یا مجامع عمومی صاحبان سهام شود.

 

مدارک مورد نیاز برای نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

 

۱- کپی روزنامه رسمی ثبت تاسیس شرکت

 

۲- کپی برابر اصل شناسنامه و کارت ملی کلیه سهامداران فعلی و جدید

 

۳- اصل گواهی پرداخت مالیات نقل و انتقال سهام (صادره از اداره دارایی)

 

۴- کپی روزنامه رسمی ثبت تغییرات شرکت (درصورت وجود تغییرات در شرکت)

 

۵- اصل صورتجلسه ای که در آن نقل و انتقال سهام مورد موافقت و تصویب قرار گرفته است

 

۶- اصل صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده و یا اصل صورتجلسه هیات مدیره شرکت (بسته به مورد)

 

۷- اصل وکالتنامه وکیل دادگستری (چنانچه مراجعه به اداره ثبت شرکت ها و انجام امور مربوط به ثبت تغییرات شرکت را به وکیل دادگستری سپرده اید)

 

۸- مستندات مربوط به رعایت تشریفات دعوت از مجمع عمومی فوق العاده و یا هیات مدیره شرکت (چنانچه جلسه مذکور با حضور اکثریت شرکاء تشکیل شده باشد و نه تمامی شرکاء)

 

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص

در پایان لازم به ذکر است چنانچه در ارتباط با نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص ، سوالی دارید که با مطالعه این مقاله احیانا همچنان بدون پاسخ باقی مانده است و یا اگر تصمیم به نقل و انتقال سهام و تنظیم صورتجلسه مربوط به آن و در نهایت ثبت آن در اداره ثبت شرکت ها دارید و نیاز به راهنمایی و مشاوره دارید، می توانید ضمن تماس با موسسه حقوقی مشهور از راهنمایی و مشاوره های تخصصی کارشناسان با تجربه و وکلای پایه یک موسسه بهره مند شوید.

 

 

لینک های مفید:  ثبت شرکت سهامی خاص  |  ثبت تغییرات شرکت  |  روزنامه رسمی  |  ثبت برند

 

لینک کوتاه:
مشاوره تخصصی در امور حقوقی و ثبتی شما شروع مشاوره

مطالب مشابه

نظرات و بازتاب ها

نظر خود را ارسال کنید:

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد